شاعران و مرتبه‌داران نامبردار هند در سدهء يازدهم و ربع اول قرن دوازدهم هجريست . خاندانش در شيراز پيشه و پيشينهء پزشكى داشت . عم‌زادگان وى حكيم محسن و حكيم حاذق خان در عهد پادشاهى اورنگ زيب عالمگير ( 1069 - 1118 ه ) در هند شهرت يافته و اين دومى در سال آخر عالمگيرى خطاب « حكيم الملك » و در عهد محمد شاه ( 1131 - 1161 ه ) منصب پنجهزارى و خطاب حكيم الملوك داشت . اما حكيم فتح الدين در همان اوان كه برادرزاده‌اش حكيم محسن و نوادهء برادرش حكيم حاذق خان در هند نام برمىآوردند ، بدان سرزمين رفت و پسرش ميرزا محمد در آن ديار ولادت يافت و در خردسالى همراه پدر بشيراز بازگشت و بعد از كسب كمال بهند معاودت نمود و در آنجا خدمت ملا شفيعاى يزدى ( م 1081 ه ) معروف به دانشمند خان « 1 » نيز شاگردى كرد و سپس در سلك خدمتگزاران اورنگ زيب عالمگير درآمد و در سال 1104 خطاب « نعمت خان » و داروغگى باورچى خانه يافت و سپس در آخرهاى عهد اورنگ زيب به دو لقب مقرب خان و داروغگى جواهرخانه دادند . بعد از مرگ اورنگ زيب ( 1118 ه ) ميرزا محمد در اختلافهاى ميان محمد اعظم شاه و شاه عالم بهادر شاه كه چندگاهى تا جلوس اين شاهزادهء اخير در سال 1119 ه بدرازا كشيده بود ، دخيل و با محمد اعظم شاه همراه بود و محافظت جواهر - خانه را بر عهده داشت . بعد از كشته شدن محمد اعظم شاه ميرزا محمد ملازمت شاه عالم بهادر شاه ( 1119 - 1124 ه ) پيشه كرد و ازو خطاب « دانشمند خان » يافت و نگارش

--> - * نتايج الافكار ، ص 485 - 490 . * سرو آزاد ، ص 136 - 139 . * فهرست نسخه‌هاى خطى فارسى در كتابخانهء موزهء بريتانيا ، ج 2 ، ص 703 . * مآثر الامرا ، موردهاى مختلف از ج 2 و ج 3 . * تذكرهء حسينى ، و رياض الشعراء خطى . ( 1 ) - دربارهء او بنگريد بمآثر الامراء ، ج 2 ، ص 30 - 32 .